امروزه مقادیر قابل توجهی از نانو ذرات مهندسی شده برای کاربردهای صنعتی و زیست محیطی به خاک راه پیدا می¬کنند. در حالی که غلظت بیشتر نانوذرات در محیط زیست هنوز ناشناخته باقی است، مطالعات اخیر، خاک را به عنوان یک مخزن اصلی از نانوذراتی که به درون محیط آزاد شده¬اند معرفی می¬کنند و غلظت نانوذرات موجود در خاک را از غلظت این مواد در آب یا هوا بیشترگزارش کرده¬اند. نانوذرات انتشار یافته در آب، خاک و هوا با گیاهان در تعامل¬اند و همواره بر جمعیت میکروبی و چرخه¬ی عناصر خاک، از جمله چرخه¬ی نیتروژن اثر گذارند. هدف از این مطالعه مقایسه اثرات نانوذرات نقره، نیترات نقره، سیستم ریشه، بافت خاک و اثر متقابل آنها بر غلظت پروتئین و آمینواسیدها در طول ستون خاک است. این پژوهش در خاک دو منطقه¬ی بادرود و فمی با دو بافت متفاوت (شن لومی و لوم شنی) در حضور و عدم حضور گیاهان گندم و گلرنگ انجام گرفت. تیمارهای محلول¬های نانوذرات نقره و نیترات نقره در غلظت¬های 50 و 100 (میلی¬گرم بر کیلوگرم خاک خشک) در طرح کرت¬های خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی با دو تکرار به خاک¬های مورد نظر اضافه شد. نمونه برداری خاک پس از اتمام دوره¬ی رشد گیاه از منطقه¬ی ریزوسفری گیاه انجام شده و غلظت پروتئین و آمینواسیدهای خاک اندازه¬گیری شد. به طور کلی کشت گیاه در خاک موجب افزایش معنی¬دار (05/0> p) غلظت پروتئین در خاک شد. با این حال غلظت آمینواسیدهای خاک در خاک تحت کشت گندم و گلرنگ به طور معنی¬داری (05/0> p) نسبت به خاک شاهد (بدون کشت) کاهش یافت. در خاک بادرود کشت گیاه گندم در خاک موجب افزایش معنی¬دار (05/0> p) غلظت پروتئین خاک نسبت به خاک بدون کشت و تحت کشت گلرنگ در عمق¬های متفاوت شد. حداکثر پروتئین خاک در خاک تحت کشت گندم و در عمق 20 تا 30 سانتی¬متر مشاهده شد و اعمال تیمار نقره با غلظت ppm 50 افزایش معنی¬دار (05/0> p) غلظت پروتئین خاک را در این عمق نشان داد. اگرچه اعمال نیترات نقره با غلظت 100 ppm کاهش معنی¬دار (05/0> p) پروتئین خاک را با افزایش عمق نشان داد. در خاک بادرود با افزایش عمق غلظت پروتئین خاک به طور معنی¬داری (05/0> p) کاهش یافت. اگرچه تغییرات عمق بر غلظت پروتئین در خاک تحت کشت گندم تفاوت معنی¬داری نشان نداد، افزایش عمق موجب کاهش معنی¬دار (05/0> p) پروتئین در خاک تحت کشت گلرنگ شد. این در حالی است که افزایش عمق، کاهش معنی¬دار (05/0> p) غلظت پروتئین خاک را در تیمارهای بدون نقره و تیمارهای حاوی نانوذرات نقره نشان داد. در خاک فمی، افزودن نیترات نقره، افزایش معنی¬دار (05/0> p) غلظت پروتئین را به دنبال داشت. این در حالی است که افزودن نانوذرات نقره به این خاک تفاوت معنی¬داری (05/0> p) بر غلظت پروتئین خاک نداشت. در خاک بادرود نیز، بیشترین غلظت آمینواسیدهای خاک در تیمار نیترات نقره مشاهده شد. این در حالی است که تیمار نانوذرات نقره تفاوت معنی¬داری (05/0> p) در غلظت آمینواسیدهای خاک نشان نداد و اعمال تیمار نقره در هر دو غلظت افزایش معنی¬دار (05/0> p) آمینواسیدهای خاک را نشان داد. به طور کلی تاًثیر نانوذرات به نوع فرآیند ترکیب مورد بررسی (پروتئین یا آمینواسیدها)، بافت خاک و نوع کشت بستگی دارد. مطالعات بیشتر به منظور تعیین مکانیسم¬های تأثیرگذاری چرخه¬ی نیتروژن خاک و نانوذرات نقره و نیترات نقره بر غلظت پروتئین و آمینواسیدها، در حضورگیاه دراعماق مختلف خاک پیشنهاد می¬گردد. کلمات کلیدی: نانوذرات نقره، نیترات نقره، غلظت پروتئین، غلظت آمینواسیدها، بافت خاک، نیتروژن خاک