خارمریم یا مارتیغال گیاهی از خانواده Asteraceae است. این گیاه به عنوان یکی از گیاهان داروئی و روغنی بسیار مهم در جهان است. اهمیت این گیاه به دلیل داشتن نوعی فلاونولیگنان به¬نام سیلی¬مارین است که دارای اثر داروئی برای مداوای بیماری¬های معده، روده، طاعون و همچنین با اثرات آنتی اکسیدانی سبب حفاظت از سلول¬های عصبی، لوزالمعده و کلیه¬ها می¬شود. اثر داروئی این گیاه به¬صورت درمان خاص برای بیماری¬های کبدی مورد استفاده قرار می¬گیرد. استفاده از کشت بافت و سلول گیاهی ابزاری قدرتمند برای تولید متابولیت¬های ثانویه محسوب می¬شود. در این پژوهش تلاش شد تا مقدار این متابولیت ثانویه در کشت سوسپانسیون با استفاده از الیسیتور‌های متیل جاسمونات و سالیسیلیک اسید افزایش یابد. بدین منظور در ابتدا کالوس زائی با استفاده از قطعات برگی این گیاه تحت تیمار با غلظت¬های مختلف از تنظیم کننده¬های رشد کینتین، 4-D،2 و پیکلورام القا شد. بهترین کالوس¬ها از لحاظ صفات تعداد، وزن تر و مساحت در محیط حاوی 8/0 میلی گرم بر لیترکینیتن، 1/0 میلی گرم بر لیتر 4-D،2 و 2 میلی گرم بر لیتر پیکلورام به¬دست آمد. پس از بهینه سازی کشت سوسپانسیون با غلظت های مختلف از الیسیتور های متیل جاسمونات و سالیسیلیک اسید، طی زمان¬های شش ساعت، سه روز و شش روز نمونه برداری از سلول های در حال رشد انجام شد. اندازه گیری مقدار سیلی¬مارین با استفاده از تکنیک HPLC نشان داد بالاترین مقدار آن در غلظت¬های 100 میکرومولار متیل جاسمونات و 100 میکرومولار سالیسیلیک اسید حاصل شد. اندازه گیری بیان ژن‌های PAL، CAD و CHI در مسیر بیوسنتز این ترکیب داروئی نیز نشان داد که بیشترین بیان در غلظت 100 میکرومولار متیل جاسمونات توسط ژن¬های PAL و CAD در روز سوم و ژن CHI در شش ساعت اول بوده است. همچنین بیشترین بیان در غلظت 100 میکرومولار سالیسیلیک اسید توسط ژن PAL در روز ششم، در ژن CAD شش ساعت اول و در ژن CHI روز سوم بوده است. در مجموع نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که می¬توان از الیسیتورهای متیل جاسمونات و سالیسیلیک اسید در کشت سوسپانسیون به¬منظور افزایش مقدار سیلی¬مارین در صنایع داروئی بهره برد. کلمات کلیدی: خارمریم، سیلی مارین، کالوس، متیل جاسمونات، سالیسیلیک اسید، بیان ژن