فلفل دلمه ای به دلیل ارزش اقتصادی قابل توجه و فواید غذایی غنی، پس از گوجه فرنگی دومین سبزی پرکشت جهان است. علاوه بر این به دلیل ویژگی های ارتقا دهنده سلامت و اثرات دارویی تقاضای آن در سراسر کشور رو به افزایش است. این پژوهش با هدف بررسی اثرات آبسیزیک اسید و نانوکپسول آن (50 و 100 میکرومولار)، ملاتونین و نانوکپسول آن (100 و 200 میکرومولار)، ترکیب آبسیزیک اسید 50 با ملاتونین 100 میکرومولار و نانوکپسول آن ها بر افزایش تحمل به شوری در دو سطح 100 و 200 میلی مولار، برای دو رقم فلفل دلمه ای سبز 9325 و قرمز کلاوسل در شرایط کنترل شده گلخانه انجام گردید. بخش اول مطالعه اول به صورت کرت های خرد شده انجام شده و بخش دوم همین مطالعه و کل مطالعه دوم، به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در دانشگاه صنعتی اصفهان انجام شد. بر اساس نتایج تجزیه به مؤلفه های اصلی، محلول پاشی فیتوهورمون ها هر 10 روز یک بار انتخاب شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تنش شوری موجب کاهش معنی دار صفات مورفولوژیکی و رنگدانه های فتوسنتزی فلفل دلمه ای شد و این کاهش در سطح 200 میلی مولار بیشتر بود. در صفات فیزیولوژیک، محتوای پرولین در شوری 200 میلی مولار بیشتر از شاهد و شوری 100 میلی مولار بود. شوری 100 میلی مولار موجب افزایش محتوای فنول و فلاونوئید کل و فعالیت آنتی اکسیدانی شد، اما مقادیر این ترکیبات در شوری 200 میلی مولار کمتر از شاهد بود. بین دو غلظت 50 و 100 میکرو مولار آبسیزیک اسید و فرم نانوکپسول آن و 100 و 200 میکرو مولار ملاتونین و فرم نانوکپسول آن، برای اکثر صفات مورفولوژیکی، رنگدانه های فتوسنتزی و فیزیولوژیکی مورد بررسی اختلاف معنی داری دیده نشد، بنابراین برای صرفه جویی اقتصادی سطوح کمتر برای ادامه آزمایش ها انتخاب شدند. در ادامه ی پژوهش به بررسی صفات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و فیتوشیمیایی دو رقم فلفل دلمه ای تحت تنش شوری منتخب 100 میلی مولار و شاهد پرداخته شد. محلول پاشی ها شامل آبسیزیک اسید و نانوکپسول آن (50 میکرو مولار)، ملاتونین و نانوکپسول آن (100 میکرو مولار) و ترکیب آبسیزیک اسید با ملاتونین و نانوکپسول آن ها جهت کاهش اثرات منفی شوری بود. نتایج نشان داد که در ابتدا ترکیب نانوکپسول آبسیزیک اسید 50 میکرو مولار با نانوکپسول ملاتونین 100 میکرو مولار و سپس نانوکپسول ملاتونین 100 میکرو مولار، تحت تنش شوری دارای بالاترین میزان رنگدانه های فتوسنتزی بودند. میزان فنول و فلاونوئید تحت تنش شوری افزایش یافت به طوری که بالاترین مقادیر آن ها در ترکیب نانوکپسول آبسیزیک اسید 50 میکرو مولار با نانوکپسول ملاتونین 100 میکرو مولار و سپس نانوکپسول ملاتونین 100 میکرو مولار مشاهده شد و کمترین مقدار پرولین در ترکیب نانوکپسول آبسیزیک اسید 50 میکرو مولار با نانوکپسول ملاتونین 100 میکرو مولار ثبت شد. ترکیب نانوکپسول آبسیزیک اسید 50 میکرو مولار با نانوکپسول ملاتونین 100 میکرو مولار باعث افزایش ظرفیت آنتی اکسیدانی، آنزیم های آنتی اکسیدانی، میزان پتاسیم و غلظت ملاتونین درونی، تحت تنش شوری شد. علاوه بر این تحت تنش شوری، مقادیر سدیم ابتدا در ترکیب نانوکپسول آبسیزیک اسید 50 میکرو مولار با نانوکپسول ملاتونین 100 میکرو مولار و سپس در نانوکپسول ملاتونین 100 میکرو مولار کمتر از سایر تیمارهای هورمونی بود. ابتدا ترکیب نانوکپسول آبسیزیک اسید 50 میکرو مولار با نانوکپسول ملاتونین 100 میکرو مولار و سپس ترکیب فرم آزاد این دو هورمون و همچنین نانوکپسول ملاتونین 100 میکرو مولار بیشترین عملکرد را تحت تنش شوری داشتند. به طور کلی تنش شوری موجب کاهش رنگدانه های فتوسنتزی و عملکرد فلفل دلمه ای و افزایش نشت الکترولیت، پرولین، ظرفیت و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی، فنول و فلاونوئید شد. همچنین رقم قرمز نسبت به سبز دارای مقادیر بالاتری از رنگدانه های فتوسنتزی، فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی و عملکرد کمی و کیفی میوه فلفل دلمه ای بود.
کلمات کلیدی: آبسیزیک اسید، تنش شوری، تنظیم کننده های رشد، فلفل دلمه ای، ملاتونین، نانوکپسول