رفتن به محتوای اصلی
x
استخراج و خالص سازی تانن از جفت بلوط و كاربرد آن در كاهش كدورت آب
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
علوم و صنایع غذایی
استاد

ناصر همدمی

گونه های مختلف درختان بلوط در ایران در مناطق مختلفی از جمله جنگل های زاگرس پراکنده شده اند. پوست نازکی به نام جفت (پوسته داخلی میوه بلوط) روی مغز میوه بلوط وجود دارد که بعد از خشک شدن تغییر رنگ داده و از میوه بلوط جدا می‌شود. وجود میزان بالای تانن در جفت بلوط با کاربردهای فراوان از یک سو و میزان مساحت زیاد جنگل های بلوط ایران از سوی دیگر موجب افزایش توجه به ترکیبات جفت بلوط و استفاده از آن شده است. هدف از این پژوهش استخراج ترکیبات فنولیکی (تانن) تحت تیمار فراصوت، حرارت دهی با همزدن و حرارت دهی بدون همزدن و خالص سازی ترکیبات فنولیک استخراج شده با کروماتوگرافی ستونی و در نهایت استفاده از تانن استخراج شده در کاهش کدورت آب می باشد. جفت بلوط ایرانی(کوئرکوس برانتی) جمع آوری شده از استان چهارمحال و بختیاری حاوی 3/0 ± 75/8 درصد رطوبت، 01/0 ± 57/0 درصد چربی، 05/0 ± 66/4 درصد پروتئین، 09/0 ± 16/2 درصد فیبر و 09/0 ± 66/1 درصد خاکستر می باشد. ابتدا شرایط استخراج فنولیک از جفت بلوط(دمای(50، 60 و 70 درجه سلسیوس)، زمان(40، 60 و 80 دقیقه)، روش استخراج(حمام فراصوت، حرارت دهی با همزدن و بدون همزدن)) با حلال سدیم هیدروکسید 22/0 % درصد و نسبت ماده جامد به حلال 20:1 بهینه سازی شد. سپس ویژگی های تانن استخراج شده با سدیم هیدروکسید در شرایط بهینه و تانن استخراج شده در شرایط بهینه‌ی استخراج با اتانول 40 % (نسبت ماده جامد به حلال 20:1، دمای 60 درجه سلسیوس و زمان 60 دقیقه تحت تیمار فراصوت) مورد مطالعه قرار گرفت. شرایط بهینه استخراج تانن با حلال سدیم هیدروکسید در دمای 51/62 درجه سلسیوس و زمان 43/55 دقیقه تحت تیمار فراصوت به دست آمده که در این شرایط میزان فنولیک 54/7 ± 104/675 میلی گرم تانیک اسید به ازاء هر گرم جفت و میزان تانن 82/9 ± 531/654 میلی گرم تانیک اسید به ازاء هر گرم جفت می باشد. همچنین میزان فنولیک و تانن در شرایط بهینه استخراج با اتانول 40 درصد به ترتیب 047/2 ± 091/727 و 53/2 ± 133/674 میلی گرم تانیک اسید به ازاء هر گرم جفت می‌باشد. عصاره های تاننی استخراج شده در شرایط بهینه با حلال سدیم هیدروکسید و اتانول به ترتیب دارای 31/0 ± 51/87 و 33/0 ± 82/84 درصد تانن قابل هیدرولیز می باشند. همچنین عصاره های استخراج شده در شرایط بهینه با حلال سدیم هیدروکسید و اتانول به ترتیب دارای 04/0± 35/89 و 86/0 ± 64/92 درصد فعالیت آنتی اکسیدانی (مهار رادیکال DPPH) می باشند. عصاره های فنولیک استخراج شده در شرایط بهینه با خشک کن انجمادی به پودر تبدیل شده و برای افزایش درصد خلوص آنها از کروماتوگرافی(با ستون سیلیکاژل) استفاده شده که درصد خلوص نمونه استخراج شده با اتانول، از 28/60 % به 14/75 % و درصد خلوص نمونه استخراج شده با سدیم هیدروکسید، از 46/54 % به 83/70 % افزایش یافت. درصد مهار رادیکال DPPH برای نمونه استخراج شده با اتانول در قسمت اتیل استات 64/0 ± 93/93، در قسمت متانول 01/0 ± 56/95 و در قسمت آبی 86/0 ± 58/89 درصد می باشد. درصد مهار رادیکال DPPH برای نمونه استخراج شده با سدیم هیدروکسید در قسمت اتیل استات 33/0 ± 38/92 ، در قسمت متانول 60/0 ± 64/94 و در قسمت آبی 28/0 ± 75/88 درصد می باشد. در نهایت تانن استخراج شده برای کاهش کدورت آب استفاده شده که درصد فعالیت لخته کنندگی برای تانن استخراج شده با اتانول 24/0 ± 11/33، برای تانن استخراج شده با سدیم هیدروکسید 37/0 ± 12/31 و برای تانیک اسید خالص 69/37 درصد به دست آمد. کلمات کلیدی : استخراج، جفت بلوط، بهینه سازی، تانن، خالص سازی، کروماتوگرافی ستونی، حذف کدورت آب  

تحت نظارت وف ایرانی