ارزیابی عملكرد زنبورداری لورك و راهبردهای رسیدن به یك زنبورداری پایدار
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
علوم دامی
استاد
عباس پاكدل
اهمیت فوقالعاده صنعت پرورش زنبور عسل به واسطهی تولید محصولات فراسودمند، نقش بسیار موثر آن در افزایش کمّی و کیفی محصولات کشاورزی، حفظ تنوع زیستی و در مجموع بهبود سطح امنیت غذایی از طریق گردهافشانی بر کسی پوشیده نیست، اما این صنعت بسیار مهم همچنان با مشکلات و نیز فرصتهای نادیده گرفتهشدهای روبرو است که در صورت مد نظر قرار دادن، میتواند عملکرد و بازدهی آن را بهبود بخشد. زنبورستان لورک متعلق به دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان یکی از زنبورستانهای ثابت در سطح کشور و با قدمتی نسبتا طولانی است که تنها محصول تولیدی آن در طی این دوران عسل بوده است. در تحقیق حاضر تلاش شده است ضمن بررسی عوامل موثر بر اقتصاد این زنبورداری، به ارزیابی راهکارهایی برای بهبود عملکرد این زنبورستان با هدف افزایش بازده اقتصادی آن پرداخت. برای بررسی تاثیر تغییرات اقلیم بر عملکرد این زنبورداری از دادههای سازمان هواشناسی استفاده شد. بررسیهای انجام شده نشان داد میزان عسل تولیدی در این زنبورستان متاثر از تعییرات اقلیمی بوده است. برای برآورد میانگینی از مقادیر محصولات دیگری غیر از عسل که میتوان از یک کندو در این زنبورستان انتظار داشت، ?? کندو از این زنبورستان بهطور تصادفی انتخاب شدند. آزمایش در سه تیمار و در 5 تکرار صورت گرفت: کندوهایی که از آنها زهر گرفته شد، کندوهایی که از آنها گرده جمعآوری شد و کندوهای شاهد، همچنین دو کندو نیز به پرورش ملکه اختصاص داده شد و با استفاده از روش بودجهبندی فعالیتی میزان سوددهی حاصل از هر گروه از این فعالیتها بررسی شد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد زمانی که محصول مورد نظر تنها محدود به عسل باشد، این سیستم تولیدی زیانده میباشد. زمانی که علاوه بر برداشت عسل به جمعآوری زهر نیز پرداختهشود، با وجود افزایش سود، این نوع سیستم تولید همچنان زیانده است. برداشت عسل و گرده نیز در این زنبورداری ثابت همچنان زیانده میباشد، با این تفاوت که میزان زیان اقتصادی در مقایسه با حالت تک محصولی (عسل) کمتر است. ولی با اقدام به پرورش ملکه، شاهد سوددهی قابلتوجهی در این زنبورداری خواهیم بود. بنابراین، این فعالیت تولیدی، بهعنوان فعالیتی سودده در میان دیگر فعالیتها در نظر گرفته شد. همچنین در این تحقیق بودجهبندی فعالیتی برای یک واحد متعارف زنبورداری ثابت و کوچرو نیز بررسی شد و با نتایج حاصل از زنبورستان لورک مقایسه شد. نتایج حاصل از این بخش نیز نشان داد که از دلایل مهم سودده نبودن فعالیت زنبورداری در این زنبورستان، شرایط آب و هوایی خاص این منطقه، نبود پوشش گیاهی مناسب، عدم مهاجرت دادن کندوها و نیز در نظر نگرفتن دیگر محصولات زنبورستان بهجز عسل است . بخشی از اینها با توجه به نوع سیستم آموزشی-پژوهشی بودن این مزرعه و نیز مهاجرت ندادن کندوها به محلی با پوشش گیاهی بهتر به منظور پیشگیری از انتقال بیماریها به داخل زنبورستان قابل توجیه است، ولی بیتوجهی به سایر محصولات کندوی زنبور عسل در این زنبورستان هیچ توجیهی ندارد. پس از بررسی وضعیت اقتصادی زنبورداران، به بررسی تاثیر افزایش قیمت نهادههای تولیدی و محصولات زنبور عسل بر بازده ناخالص زنبورداران با استفاده از مدل برنامهریزی ریاضی اثباتی پرداختهشد و حل مدل ارائه شده در نرمافزار GAMS صورت گرفت. نتایج حاصل از این بخش از تحقیق نیز نشان داد در صورتی که نرخ تورم در سال پایه مورد نظر برابر با میانگین تورم در چهار سال اخیر باشد، زنبوردار به سودی حدود 12 درصد خواهد رسید و ادامهی این فعالیت صنعتی تاثیرگذار بر طبیعت همچنان توجیه اقتصادی خواهد داشت.
کلمات کلیدی: عملکرد زنبورداری، محصولات کندو، پرورش ملکه، زنبورداری ثابت، برنامه ریزی ریاضی اثباتی، بازدهی اقتصادی

