در سال های اخیر، باتوجه به افزایش جمعیت و کمبود آب در کشور به‌منظور مدیریت بهینه منابع آب کشاورزی و افزایش بهره‌وری آب، سیستم‌های آبیاری قطره‌ای زیرسطحی برای محصولات زراعی استفاده می‌شود. باتوجه به اینکه توسعه ریشه وابسته به نیمرخ مرطوب خاک بوده و توزیع نیترات نیز تحت تأثیر جبهه رطوبتی است، از این‌رو در مدیریت بهینه آبیاری اطلاع از چگونگی توزیع رطوبت و نیترات موجود در خاک در محدوده ریشه طی دوره رشد گیاه ضرورت دارد. این پژوهش با اهداف پیش‌بینی حرکت آب و نیترات در خاک با استفاده از نرم‌افزار HYDRUS-2D/3D و واسنجی مدل برای بررسی اثر سناریوهای مختلف کود نیتروژن بر چگونگی حرکت نیترات در خاک انجام شد. تیمارهای مدیریت آبیاری در این پژوهش شامل دو سطح آبیاری کامل (W1) برابر با تبخیر-تعرق ذرت (ETc) و کم¬آبیاری (W2) برابر با ETc 8/0 بود. مدیریت کودی نیتروژن و کلات آهن و روی به ترتیب شامل 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در 9 تقسیط و 5 کیلوگرم در هکتار کلات آهن و روی در 2 تقسیط اجرا شد. مقدار رطوبت خاک طی مراحل رشد گیاه در عمق‌های مختلف و همچنین در نیمرخ خاک با شبکه 150×120 سانتی‌متر در زمان برداشت علوفه‌ای به روش وزنی اندازه‌گیری شد. غلظت نیترات اولیه و نهایی خاک نیز به ترتیب در مراحل پیش از کشت و انتهای فصل رشد اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که تغییرات غلظت نیترات در فاصله صفر تا 20 سانتی‌متری از قطره‌چکان و عمق صفر تا 60 سانتی‌متری خاک زیاد است. در سطح آبیاری W1 ضریب انتشارپذیری عمقی نسبت به سطح آبیاری W2 بیشتر بود. با کاربرد آب آبیاری کمتر، نیتروژن نیتراتی در لایه بالایی خاک باقی ‌ماند و نفوذ عمقی نداشت. نتایج حاصل از شبیه‌سازی توزیع نیترات در خاک با استفاده از نرم‌افزار HYDRUS-2D/3D نشان داد، با فاصله گرفتن از نوار آبیاری در جهت عرضی و عمقی، روند توزیع نیترات یکنواخت شد. در فواصل دورتر از نوار آبیاری، توانایی مدل در شبیه‌سازی توزیع غلظت نیترات خاک کاهش یافت. کلمات کلیدی: نیترات، ذرت، کم¬آبیاری، آبیاری قطره‌ای زیرسطحی، کود نیتروژن، مقدار رطوبت خاک، HYDRUS-2D/3D