مجید طالبی
امروزه گیاهان دارویی به دلیل داشتن خواص بسیار، حائز اهمیت هستند و نسبت به محصولات زراعی از ارزش افزودهی بیشتری برخوردارند. یکی از این گیاهان دارویی، گیاه خارمریم با نام علمی Silybum marianum است. ترکیب دارویی این گیاه با نام سیلیمارین در درمان بسیاری از بیماری ها از جمله سیروز کبدی، یرقان و هپاتیت موثر است. همچنین عرق این گیاه به دلیل داشتن اسید چرب مفید خطر سکته قلبی را کاهش داده و از آسم و پوکی استخوان جلوگیری می کند. ترکیب دارویی سیلیمارین در اندام های خارمریم علی الخصوص ریشه و برگ به میزان زیادی تولید می شود ولی با توجه به کمبود اراضی کشت و مشکلات کشت زراعی این گیاه، امروزه از روش های نوین کشت بافت مانند کشت ریشه مویین وکشت سوسپانسیون استفاده میشود. در این تحقیق از سه سویه MSU و A7 وA4 آگروباکتریوم رایزوژنز برای تولید ریشه مویین در اکوتیپ های اصفهان و خوزستان و ساری استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد سویه MSU دارای بیشترین تاثیر بر القای ریشه مویین در هر سه اکوتیپ است. علاوه بر این، نتایج نشان داد که سویه MSU نسبت به دو سویهی دیگر سرعت ریشه زایی بیشتری دارد. در آزمایش دیگری میزان رشد در محیط مایع اندازه گیری شد تا بهترین زمان برای القا با الیسیتور در حالت رشد تصاعدی مشخص گردد. نتایج نشان داد که بهترین زمان اعمال الیسیتور پس از گذشت 20 روز از ورود ریشه ها به محیط مایع (انتهای واکشت پنجم) می باشد. به طور کلی نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که سویه های مختلف باکتری اگروباکتریوم رایزوژنز توانایی متفاوتی در تولید ریشه های مویین در گونه ها ی مختلف گیاهی دارند و از ریشه های تولید شده می توان در تولید و استخراج متابولیت های ثانویه مانند سیلیمارین بهره جست. کلمات کلیدی : خارمریم، سیلیمارین، کشت بافت، آگروباکتریوم رایزوژنز، ریشه مویین

