این تحقیق با هدف بررسی تأثیر عصاره آزولا بر رشد و عملکرد گیاه گوجه فرنگی تحت تیمار کم¬آبیاری انجام شد. ابتدا گونه آزولا کارولینیا در اتاقک رشد گلخانه پژوهشی گروه پژوهشی روابط خاک و گیاه کشت داده شد و زیست توده این سرخس برای مراحل بعدی جمع¬آوری و نگهداری گردید. سپس در یک آزمایش گلخانه¬ای نشاء¬های گوجه فرنگی گیلاسی رقم آمادیس در مرحله 5 برگ حقیقی تهیه و به گلدان¬های حاوی 3 کیلوگرم خاک منتقل و تیمارهای آزمایشی روی آن¬ها اعمال گردید. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. فاکتورهای آزمایشی در این پژوهش شامل تیمار کم¬آبیاری در 3 سطح ¬(بدون تنش، تنش متوسط و تنش شدید حاصل از آبیاری به ترتیب 100، 75 و 50 درصد حجم آب آبیاری مورد نیاز در شرایط بدون تنش) و کاربرد عصاره آزولا در 5 سطح (غلظت¬های صفر، 5/2، 5، 10و 15 درصد) بودند. در مجموع، تعداد واحد¬های آزمایشی برابر با 45 عدد بودند. غلظت¬های مورد نظر از عصاره آزولا همراه آب آبیاری به روش وزنی محاسبه و به گلدان¬ها افزوده شد. گیاهان در شرایط گلخانه رشد داده شده و برای ارزیابی اثر تیمارها، برخی شاخص¬های مربوط به رشد، عملکرد و فیزیولوژی گیاهان اندازه-گیری شد. نتایج نشان داد که کاربرد عصاره آزولا و اعمال کم¬آبیاری موجب افزایش عناصر کم¬مصرف آهن، روی، مس و منگنز و همچنین عناصر پرمصرف نیتروژن، فسفر و پتاسیم ریشه و شاخساره شد. شاخص¬های کیفی میوه از جمله ویتامین ث، قند محلول، سفتی میوه و درصد آب میوه نیز با کاربرد عصاره آزولا و کم¬آبیاری افزایش یافت. شاخص¬های فیزیولوژیک از جمله محتوای کلروفیل¬b، کارتنوئید و پرولین برگ گیاه افزایش یافت ولی تأثیری بر کلروفیل¬a نداشت. همچنین شاخص¬های مربوط به وضعیت تنش آبی در گیاه از جمله نشت یونی با کاربرد تیمارهای ترکیبی عصاره آزولا و کم¬آبیاری بهبود یافت، در صورتی که تأثیری بر پتانسیل آب برگ و محتوای نسبی آب برگ نداشت. در مجموع می¬توان نتیجه گرفت عملکرد، کیفیت میوه، غلظت عناصر کم¬مصرف و پرمصرف، شاخص¬های فیزیولوژیک و شاخصهای وضعیت آب گیاه با کاربرد غلظت 5/2 درصد عصاره آزولا در دو سطح آبیاری کامل و کم-آبیاری 25 درصد افزایش یافت. همچنین در تیمار کم¬آبیاری 50 درصد عملکرد بوته با کاربرد غلظت 5/2 و 5 درصد عصاره آزولا و کیفیت میوه، غلظت عناصر کم مصرف و پرمصرف و شاخص¬های فیزیولوژیک و روابط آب و گیاه با کاربرد غلظت 10 درصد افزایش یافت. بنابراین، عصاره آزولا را می¬توان در کنار مدیریت کم¬آبیاری برای بهبود عملکرد گیاه در مناطق خشک و نیمه خشک استفاده نمود. کلمات کلیدی: سرخس آزولا، تنش آبی، تنش خشکی، اصلاح کننده خاک.