شیر بز به دلیل دارا بودن ارزش غذاییبالا در صنایع تبدیلی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. کیفیت شیر بز تحت تأثیر بارمیکروبی و سلول‌های سوماتیک شیر قرار دارد. لذا ارزش هر کیلوگرم شیر متأثر ازترکیبات و سلامت آن می‌باشد. ازاین‌رو پژوهش حاضر باهدف بررسی ترکیبات شیر بزتولید در کشور و همچنین تعیین سیستم قیمت‌گذاری هر کیلوگرم شیر بز بر مبنای کیفیتآن صورت پذیرفت. بدین منظور از اطلاعات 701 رکورد تحویل شیر به کارخانه کاله طی دوسال 1399 و 1400 استفاده شد. جهت بررسی آمار توصیفی صفات مختلف از رویه‌های Freq و Means نرم‌افزار SAS و برای بررسی اثرات فاکتورهای سلامت بر ترکیبات شیر از رویه GLM استفاده شد. یک مدل زیست-اقتصادی جهت تعیین ارزش قیمت هر کیلوگرمشیر بر مبنای فاکتورهای کیفی آن بکار گرفته شد. میانگین درصد ماده جامد شیرهایدریافتی 2/12 درصد (13-11 درصد) و میانگین درصد چربی و پروتئین آن به ترتیب 7/3(7/4-9/2) و 5/3 درصد (6/4-0/3) بود. همبستگی بین لگاریتم بار میکروبی و سلول‌هایسوماتیک به ترتیب 08/0- و 18/0- تخمین زده شد (P< 0.01). همچنین لگاریتم بار میکروبی با درصد چربی شیر همبستگی 12/0- راداشت (P< 0.01). بیشترین امتیاز بار میکروبی شیر در بهمن‌ماهبا متوسط 28/3 مشاهده شد. بار میکروبی و  تعداد سلول‌های سوماتیک شیر به‌طور معنی‌داری روی ترکیبات شیر اثرگذاربودند (P< 0.01). همچنین بین لگاریتم سلول‌های سوماتیک،درصد چربی، پروتئین و لاکتوز به ترتیب همبستگی 19/0، 29/0+ و 25/0- به دست آمد.جایزه بار میکروبی کمتر از 500 هزار در هر میلی لیتر یک درصد قیمت پایه بود و بارمیکروبی بیش از یک میلیون مشمول 9520 ریال جریمه (معادل 5 درصد قیمت پایه) شد.همچنین شیرهای دریافتی با دمای بیش از 8 درجه سانتی گراد مشمول 5 درصد جریمهگردید. یک درصد جایزه نسبت به قیمت پایه شیر برای شیر حاوی سلول سوماتیک کمتر از400 هزار در میلی لیتر در نظر گرفته شد. به‌طورکلی   نشان داده شد دمای شیر، بار میکروبی و سلول هایسوماتیک شیر حدود 6 درصد واریانس در قیمت های شیر بز دریافتی ایجاد کردند که ایننتایج می تواند به تولید شیر باکیفیت کمک قابل‌توجهی نماید..

کلمات کلیدی:بار میکروبی شیر، سلول‌های سوماتیک، قیمت شیر بز، کیفیتشیر.