نرخ مرگ و میر گوساله های جایگزین در گله های گاوشیری در ایران در حدود 10 % است، که بیش از نیمی از این آمار به علت ابتلا به اسهال است. عوامل متعددی بر وقوع اسهال در گوساله های جوان تاثیرگذار اند که میتوان بدین موارد زیر اشاره کرد: 1-تغذیه نامناسب شیر و تخمیر شیر درون شکمبه، 2-عدم رشد شکمبه و عدم بلوغ جمعیت میکروبی دستگاه گوارش، 3-وجود عوامل بیماری زای میکروبی و محیطی و 4-وجود نشاسته زیاد در خوراک آغازین گوساله های جوان در این طرح با کاهش سطح نشاسته¬ی خوراک آغازین گوساله ها و جایگزینی بخشی از غلات با کنجاله جوانه ذرت تلاش بر کاهش وقوع اسهال در گوساله های شیرخوار جوان داریم. مکمل کردن مخمر اتولیز شده به جهت دارا بودن ترکیبات زیست فعال آنتی اکسیدانی به منظور کاهش اثرات منفی احتمالی استفاده از کنجاله جوانه ذرت صورت گرفته است. در این تحقیق 48 عدد گوساله نر و ماده هلشتاین با متوسط وزن 42 کیلوگرم در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در 4 تیمار و 12 تکرار مورد آزمایش قرار گرفتند. تیمار های آزمایشی بر این قرار بود: 1-خوراک آغازین پایه (تیمار شاهد)، 2-خوراک آغازین پایه پایه به همراه اضافه کردن 4 گرم مخمر اتولیز شده در روز به شیر و خوراک آغازین ،3-خوراک آغازین حاوی 15% کنجاله جوانه ذرت و4-خوراک آغازین حاوی 15% کنجاله جوانه ذرت به همراه اضافه کردن 4 گرم مخمر اتولیز شده در روز به شیر و خوراک آغازین. گوساله های مورد آزمایش در 2 تا 14 روزگی با 4 لیتر شیر پاستوریزه و در 15 تا 55 روزگی با 6 لیتر شیر غیر قابل فروش در دو وعده صبح و عصر تغذیه شدند گوساله ها در 56 و57 روزگی با 3 لیتر شیر در یک وعده تغذیه شدند و در 58 روزگی شیرگیری شدند. مخمر اتولیز شده تغذیه شده به گوساله های تیمار 2و 4 تا روز 58 به صورت محلول در شیر و پس از شیرگیری به صورت سرک به خوراک آغازین افزوده شد. این طرح در روز 72 آزمایش به پایان رسید. فراسنجه های عملکردی و رشد اسکلتی از روز در ابتدای طرح و به تناوب هر دو هفته یکبار صورت گرفت. میزان مصرف خوراک، وضعیت نمره سلامت مدفوع، گوش، چشم، بینی و سرفه نیز به صورت روزانه انجام گرفت. ترکیب شیمیایی خوراک و گوارش پذیری ظاهری آن در آزمایشگاه تجزیه خوراک دانشگاه صنعتی اصفهان تحت بررسی قرار گرفت. فراسنجه های تخمیر شکمبه در روز 60 و فراسنجه های خون شناسی در روز 30 و 60 آزمایش مورد مطالعه قرار گرفت. کشت میکروبی مدفوع نیز از نمونه های اخذ شده در سن 10 روزگی صورت گرفت. آنالیز آماری فراسنجه های اندازه گیری شده در کل دوره (2-72 روزگی) با استفاده از نرم افزار SAS به صورت اندازه گیری های تکرار شونده انجام شد. افزودن کنجاله جوانه ذرت به خوراک آغازین گوساله ها باعث کاهش گوارش پذیری چربی و الیاف محلول در شوینده اسیدی (01/0P<)، تمایل به کاهش گوارش پذیری الیاف محلول در شوینده خنثی (07/0P=)، تمایل به افزایش جمعیت کلی فرم ها در مدفوع (07/0P=)، تمایل به افزایش غلظت اسید چرب فرار والرات در شکمبه (05/0P=)، کاهش نسبت استات به پروپیونات در شکمبه (01/0P<)، تمایل به افزایش نسبت نوتروفیل به لنفوسیت (07/0P=) و کاهش امتیاز وضعیت مدفوع و گوش (01/0P<)، در گوساله ها شد. از آن رو مصرف مخمر اتولیز شده سبب افزایش گوارش پذیری ماده خشک و الیاف محلول در شوینده خنثی (01/0P<)، , افزایش گوارش پذیری پروتئین (03/0= P)، کاهش نسبت نوتروفیل به لنفوسیت (02/0P=) و کاهش امتیاز وضعیت مدفوع و گوش (01/0P<)، شد. همچنین اثر متقابل مصرف کنجاله جوانه ذرت و مصرف مخمر اتولیز شده نیز باعث تمایل به افزایش مصرف خوراک آغازین و مصرف ماده خشک (05/0P=) و کاهش امتیاز وضعیت گوش (01/0P<)، شد. به عنوان نتیجه‌ کلی اضافه کردن 4 گرم مخمر اتولیز شده در شیر و خوراک آغازین باعث بهبود رشد و سلامت گوساله‌های شیرخوار‌‌ شد اما اضافه کردن تفاله لیمو بر گوارش پذیری ظاهری خوراک، شرایط تخمیر شکمبه ، تعداد باکتری های مدفوع و افزایش تنش التهابی در خون تاثیر منفی داشت. واژه‌های کلیدی: گوساله‌های شیرخوار، کنجاله جوانه ذرت، مخمر اتولیز شده، گوارش پذیری ظاهری