آزمایش حاضر با هدف مقایسه اثرات ویتامین ای، سیلنیوم و پودر عصاره‌ی آویشن به صورت انفرادی و مخلوط بر کیفیت گوشت، پاسخ های ایمونولوژیک، وزن نسبی اندام¬های داخلی، هیستولوژی روده کوچک، فراسنجه¬های خونی و عملکرد جوجه¬های¬گوشتی تغذیه شده با جیره¬های غنی¬شده از اسیدهای¬چرب امگا-3 انجام گردید. این مطالعه با استفاده از 750 قطعه جوجه خروس¬ گوشتی یکروزه سویه کاب در قالب طرح کاملا تصادفی تحت تاثیر 5 تیمار و 6 تکرار و 25 یرند در هر تکرار انجام گرفت. در این آزمایش به منظور افزایش سطح اسیدهای چرب امگا-3 جیره¬ها، از پنج درصد روغن ماهی کلسیمی در دوره پایانی استفاده شد. جوجه¬ها تا پایان دوره رشد(21 روزگی) با جیره¬های یکسانی تغذیه شدند و پس از آن در 5گروه تقسیم شدند. جیره¬ های آزمایشی به ترتیب شامل جیره های حاوی5 درصد روغن ماهی کلسیمی بدون افزودنی، جیره پایه با 200 میلیگرم در کیلوگرم ویتامین ای، جیره پایه با 9/0 میلی گرم در کیلوگرم سلنیوم آلی و جیره پایه با 200 میلیگرم در کیلوگرم عصاره¬ی خشک آویشن و جیره¬ی پایه با هر سه افزودنی بودند. نتایج آزمایش حاضر نشان داد که افزودن منابع آنتی اکسیدانی به جیره، سبب وزن¬گیری بهتر (01/0P<) و ضریب¬تبدیل غذایی بهینه¬تر (01/0P<) در دوره¬ی پایانی و کل دوره پرورش شد. غلظت پلاسمایی تری¬گیلیسیرید و HDL تحت تاثیر منابع مختلف آنتی اکسیدانی قرار نگرفت، اما کمترین غلظت کلسترول پلاسمایی در گروه¬های حاوی عصاره آویشن و مخلوط آنتی اکسیدانی مشاهده-شد(05/0P<). به¬¬دنبال تاثیرات مثبت افزودن آنتی¬اکسیدان¬ها به جیره، ظرفیت آنتی اکسیدانی کل (05/0P<) و نیز فعالیت آنزیم GPX (05/0P<) افزایش و غلظت مالون دآلدئید (05/0P<) کاهش یافت. فعالیت آنزیم¬های کبدیALT و AST نیز به دنبال استفاده از منابع آنتی اکسیدانی کاهش یافت (06/0P=) (07/0P=). هرچند افزودن سلنیوم آلی و عصاره¬ی آویشن سبب افزایش غلظت IgM در پاسخ ایمنی ثانویه علیه گلبول¬های قرمزگوسفندی شد اما بیشترین غلظت IgM و تیتر آنتی بادی علیه ویروس نیوکاسل در گروه تغذیه شده با مخلوط آنتی¬اکسیدانی دیده¬شد(01/0P<). بر طبق نتایج به¬دست¬آمده افزودنی¬های آنتی¬اکسیدانی بر تعداد سلول¬های گابلت، تعداد فولیکول‌های لایه لامینا پروپریا، عمق¬کریپت و ضخامت پرز تاثیری نداشتند. هچنین استفاده از عصاره¬ی آویشن و مخلوط آنتی¬اکسیدان¬ها باعث افزایش طول و مساحت پرز شد(01/0P<). علاوه بر آن وزن نسبی بورس و تیموس درگروه مصرف¬کننده مخلوط آنتی اکسیدانی بهبود یافت (01/0P<) با این¬حال وزن نسبی طحال و پانکراس تحت تاثیر قرار نگرفت. اگرچه جمعیت میکروبی سالمونلا در ژژنوم تحت تاثیر تیمار¬های آزمایشی قرار نگرفت، ولی بیشترین جمعیت لاکتوباسیل (01/0P<) و کمترین نسبت اشرشیاکلای به لاکتوباسیل (01/0P<) در گروه تغذیه¬شده با عصاره¬ی آویشن و مخلوط آنتی¬اکسیدانی مشاهده شد. در خصوص فراسنجه های مربوط به کیفیت گوشت، میزان pH بافت و افت ناشی از پخت سینه و سختی در اثر افزودن سلنیوم آلی و آویشن کاهش معناداری نشان داد و کمترین pH و افت¬پخت در گروه مخلوط¬آنتی¬اکسیدانی مشاهده شد (01/0P<). همچنین بیشترین میزان ظرفیت نگهداری¬آب در بافت سینه مربوط به گروه مخلوط آنتی اکسیدانی بود (001/0P<)؛ هرچند میزان ظرفیت نگهداری¬آب و درصد افت پخت بافت ران تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفت. لذا یافته های حاضر بیانگر آن است که هرچند بهره‌مندی از مخلوط آنتی اکسیدان‌ها در جیره های بر پایه منابع اسیدهای چرب امگا-3 موجب بروز بهترین پاسخ های عملکردی و فیزیولوژیک شد، اما به نظر می رسد که حضور سلنیوم آلی و ویتامین ای موثرترین عامل در بهبود پتانسیل آنتی اکسیدانی و حضور عصاره آویشن در این مخلوط کارآمدترین پیامدهای ایمونولوژیک را درپی‌داشت. لذا پیشنهاد می گردد که برای تولید گوشت مرغ غنی شده با اسیدهای چرب امگا-3 می‌توان از سطح 5 درصد پودر روغن ماهی و مخلوط آنتی‌اکسیدانی اشاره شده در مطالعه حاضر و تنها در دوره کوتاه پایانی، بدون تاثیر منفی بر کیفیت گوشت و یا عملکرد تولیدی بهره مند گردید. واژه‌های کلیدی: جوجه‌های گوشتی، منابع آنتی¬اکسیدان، جمعیت میکروبی، پاسخ‌های ایمنی، هیستومورفولوژی روده کوچک