سبب شناسی سوختگی باكتریایی برگ پیاز در استان اصفهان
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
گیاهپزشكی
استاد
مسعود بهار
طی سالهای اخیر، یک نوع بیماری بلایت (سوختگی) برگی در برخی مزارع پیاز استان اصفهان شیوع گستردهای پیدا کرده است که در کاهش کمی و کیفی این محصول تاثیر زیادی دارد. علایم این بیماری که در سه ماه تابستان روی برگهای پیاز بروز میکند، به صورت لکههای سر سوزنی آبسوخته تا درشت کم رنگ خاکستری یا قهوهای روشن ظاهر میشود. با گذشت زمان لکهها به هم پیوسته و به صورت نوارهای سوخته قهوهای رنگ سراسری درآمده، باعث خشکیدگی برگها میشوند. به منظور سبب شناسی عامل یا عوامل بیمارگر باکتریایی این بیماری، طی چندین نوبت در سالهای 1399 و 1400 از مزارع مختلف در فریدن، داران و دامنه اصفهان نمونه برداری شد. از کشت نمونههای جمع آوری شده روی محیط Nutrient Agar (NA)، 85 جدایه باکتریایی بدست آمد که یک نوع جدایه با کلنیهای سفید رنگ، بر آمدگی کم و حاشیه ناصاف، فراوانی بیشتری (65 جدایه) در بین آنها داشت که در گروه I قرار گرفتند. جدایههای بدست آمده دیگر، کلنیهای زرد تا کرم رنگ داشتند که به عنوان گروه II در نظر گرفته شدند. در این گروه چهار جدایه با کلنیهای زرد شفاف، برآمده با حاشیه صاف در زیر گروه IIa، 10 جدایه با کلنیهای زرد روشن روی NA وکلنیهای تیره با مرکز سبز متالیک روی محیط EMB در گروه IIb و شش جدایه کرم رنگ روی NA و صورتی رنگ روی محیط YDC در گره IIc تقسیم بندی شدند. پس از اطمینان از بیماری زایی جدایهها و تایید تفاوت ویژگی های مورفوژیکی و بیوشیمیایی زیر گروههای IIa، IIb و IIc با یکدیگر و با گروهI، DNA استخراج شده از جدایههای هر گروه و زیر گروه، با استفاده از آغازگرهای BOX1R و ERIC1R/ERIC2F تحت آزمون rep-PCR قرار گرفتند. الگوی باندی بدست آمده در این انگشت نگاری ژنتیکی، تقسیم بندی قبلی جدایهها بر اساس ویژگی های مورفولوژیکی و بیوشیمیایی را تایید کرد. جهت شناسایی جدایههای گروه اصلی این پژوهش (گروه I)، از جفت آغازگرهای اختصاصی جنس Burkholderia و گونههای B. gladioli و B. cepacia Complex (BCC) در واکنش PCR استفاده شدکه علایم مشابهی را در بیماری بلایت باکتریایی برگ پیاز ایجاد میکنند. در هیچکدام از این واکنشهای PCR، باندهای اختصاصی مورد نظر تکثیر نشد و احتمال دخالت گونههای جنس Burkholderia در بروز بیماری بلایت برگی پیاز در استان اصفهان منتفی شد. در توالی یابی نوکلئوتیدی بخشی از ناحیه 16S rRNA جدایههای شاخص گروه I و زیر گروههای IIa، IIb و IIc، تکثیر شده با جفت آغازگر عمومی پروکاریوتها (27F/1492R) در واکنش PCR، مشخص شد که اعضای گروه I به عنوان جدایههای غالب، به جنس Pseudomonas، جدایههای زیرگروه IIa به جنس Xanthomonas، زیرگروه IIb به جنس Pantoea و زیرگروه IIc به جنس Erwinia تعلق دارند. طی واکنشهای PCR با جفت آغازگرهای توصیه شده برای Pseudomonas . (PA-GS-F/PA-GS-R، PsEG30F/PsEG790R و UP-1E/AprU) از DNA جدایههای شاخص گروه I، تک باندهای مورد انتظار برای هر جفت آغازگر تکثیر شد. توالی یابی نوکلئوتیدی این قطعات DNA و مقایسه آنها با توالیهای موجود در پایگاه داده NCBI نشان داد که باکتریهای گروه I در حد بسیار بالایی با (7/99%) با باکتری Pseudomonas coronafaciens شباهت دارند. این باکتری در آمریکا به عنوان عامل زردی برگهای جوان (yellow buds) و بلایت برگهای مسن پیاز شناخته شده است، ولی ناتوانی جدایههای اصفهان در تولید رنگدانههای فلورسنت روی محیط کشت King´s B و همچنین عدم بروز علایم زردی برگ در نمونههای استان اصفهان، مانع از آن است که باکتری P. syringae pv. coronafaciens به عنوان عامل بیماری لکه برگی پیاز در استان اصفهان معرفی شود و لازم است مطالعات تاکسونومیکی عامل بیماری بلایت باکتریایی ادامه یابد.
کلمه کلیدی: Pseudomonas coronafaciens، Xanthomonas، Pantoea، Erwinia، بلایت برگ پیاز

