آزمایش حاضر به منظور بررسی اثر سطوح مختلف عصاره خشکدرمنه و اسیدهای آلی بر عملکرد، صفات کیفی تخم مرغ، ترکیب چربی‌های خون و تخم‌مرغ و نیز شاخص‌های آنتی‌اکسیدانی در مرغان تخمگذار انجام شد. این مطالعه در قالب یکآزمایش فاکتوریل 3×2 بر پایه یک طرح کاملا تصادفی، با 6 تیمار، 8 تکرار و 4 پرندهدر هر تکرار انجام پذیرفت. فاکتورهای مورد بررسی شامل دو سطح اسیدهای آلی (صفر و1500 میلی گرم در کیلوگرم) و سه سطح عصاره خشک درمنه ( صفر، 250 و500 میلی‌گرم در کیلوگرم) بودند. رکوردهای مصرف خوراک، درصدتخمگذاری، وزن تخم‌مرغ، بازده تولید تخم‌مرغ و ضریب تبدیل غذایی به صورت دوره‌ایاندازه‌گیری شد (سه دوره سی روزه). در روز 30، 60 و 90   آزمایش، تعداد 3 تخم‌مرغ از هر قفس انتخاب وصفات کیفی ارزیابی شد. به علاوه در پایان دوره، تغییرات لیپیدی و غلظت مالون‌دیآلدئید تخم‌مرغ و متغیر‌های خونی بررسی شدند. یافته‌هایآزمایش حاضر نشان داد که بهره‌گیری از سطح ???? میلی گرم در کیلوگرم اسیدیفایر   و نیز سطوح افزایشی عصاره خشک درمنه موجب افزایشسطح گلوبولین های خونی (05/0> P؛0?/0= P)و کاهش نسبت هتروفیل به لنفوسیت (05/0> P؛0?/0>P)و فعالیت پلاسمایی آنزیم های آسپارتات‌آمینوترانسفراز و آلکالین فسفاتاز (05/0>P؛0?/0=P)گردید.مصرف اسیدیفایر موجب کاهش غلظت کلسترول (05/0>P)و بهبود سطح(09/0P=)HDL   و افزایش سطح عصاره خشکدرمنه سبب کاهش کلسترول (05/0>P)و تری گلیسرید (0??/0P=)پلاسما شد. مصرف اسیدیفایر اثرات قابل ملاحظه ای بر افزایش سطح کلسیم (05/0>P)و فسفر خون (09/0P=)داشت. به علاوه استفاده از حداقل 250 میلی گرم بر کیلوگرم عصاره خشک درمنه نیزتوانست بر بهبود جذب فسفر موثر واقع گردد(06/0P=). تغذیه اسیدهای آلی (05/0P=)و حداقل ??? میلی گرم در کیلوگرم عصاره خشک درمنه سبب کاهش سطح مالون دی آلدئیدسرم (0001/0>P)شد. به دنبال نگهداری تخم مرغ ها در شرایط اتاق مشاهده گردید که استفاده از اسیدیفایرهیچگونه ممانعتی در افزایش میزان مالون دی آلدئید نداشت. حال آنکه در آن شرایطاستفاده از سطوح افزایشی عصاره خشک درمنه توانست تا روز ?? بصورت معنی دار(01/0>P)و تا روز ??   بطور حاشیه ای (0??/0P=)باعثکاهش غلظت مالون دی آلدئید شود. با نگهداری تخم مرغ‌ها در شرایط یخچال یافتهها نشان داد که استفاده از اسیدیفایر تا روز ?? بطور معنی دار (0?/0>P)و تا روز ??   بصورت تمایل به معنی داری(0??/0=P)پایداری اکسیداتیو را بهبود بخشید. در این شرایط استفاده از حداقل ??? میلی گرم درکیلوگرم عصاره خشک درمنه تا روز ?? (01/0>P)و ??? میلی گرم در کیلوگرم عصاره درمنه تا روزهای ?? (01/0>P)و ?? (0??/0=P)توانستند غلظت مالون دی آلدئید تخم مرغ را در سطوح پایین تر حفظ نمایند. درخصوصصفات کیفی تخم مرغ، تغذیه اسیدیفایر موجب افزایش وزن (08/0=P)،ضخامت و استحکام پوسته تخم مرغ (0?/0>P) و نیزکاهش کلسترول (0?/0=P)و افزایشHDL(53/0=P)آنشد. همچنین بهره گیری از سطح بالای عصاره درمنه سبب افزایش نسبی وزن (08/0=P)و استحکام (???/0=P)پوسته تخم مرغ و کاهش کلسترول تخم مرغ (0?/0>P)در انتهای آزمایش گردید. همچنین مکمل نمودن جیره های غذایی با حداقل ??? میلی گرمدر کیلوگرم عصاره خشک درمنه توانست باعث بهبود درصد تولید تخم مرغ شود. لذا یافتههای آزمایش حاضر بیانگر آن است که بهره گیری از اسیدیفایر و عصاره خشک درمنهتوانست از طریق تغییر در نسبت هتروفیل به لنفوسیت و نیز غلظت پلاسمایی گلوبولین هایخونی، فعالیت آنزیم های کبدی، پروفیل چربی های خونی و شاخص های آنتی اکسیدانی موجببهبود مولفه های سلامت مرغ های تخمگذار گردد. بررسی صفات کیفی تخم مرغ و عملکردینشان دهنده آن است که بهره مندی از اسیدیفایر تنها بر وزن تخم مرغ و کیفیت پوستهاثرگذار بود؛ حال آنکه تغذیه سطوح افزایشی درمنه علاوه بر بهبود کیفیت پوسته و کاهشکلسترول تخم مرغ،‌ موجبات بهبود درصد تولید تخم مرغ را نیز فراهم آورد.

واژگانکلیدی:اسیدیفایر، عصارهخشک درمنه، پایداری اکسیداتیو، فراسنجه های خونی، صفات کیفی تخم‌مرغ، مرغ تخمگذار